Pijpenkoppen

Nog steeds (<-- mijnhemelwatwassiedaarklein), als de sloten worden uitgebaggerd, is F het allerliefst in het weiland. Met zijn laarzen in de prut. Schepje en harkje bij zich. Tas op zijn rug. Zoeken naar oude munten, potscherven, botjes van dieren, en vooral pijpenkoppen.

-

-

Inmiddels heeft hij een hele verzameling. Alles wat hij vindt wordt door P met engelengeduld schoongemaakt met bleekwater en een tandenborstel. Vervolgens zoeken ze samen op internet uit waar iedere pijp vandaan komt, door wie hij is gemaakt, en hoe oud hij is.

-

Hij is er zo goed in. Hij kan tegenwoordig in het weiland al bepalen wat hij in zijn handen heeft. Hele oude pijpenkoppen zijn klein, met een brede steel. Toen de tabak in de 17e en 18e eeuw goekoper werd, werden de pijpenkoppen groter en de stelen dunner. Hij kan aan de verhouding tussen de kop en de steel al zien hoe oud iets is.

Ja, ik zit hier dus daadwerkelijk een serieus verhaal te houden over 17e eeuwse pijpenkoppen, gebaseerd op kennis die ik heb opgedaan van mijn 11-jarige.

De dingen die je leert joh, als je zoons hebt!
Dat je brood met gerookte kipfilet en hagelslag kunt eten zonder ziek te worden, bijvoorbeeld.
Dat er onder rubber laarzen maat 38 tot al gauw vier kilo modder blijft hangen.
Dat je je tanden kunt poetsen binnen 6.5 seconden.

En dat je pijpenkoppen kunt dateren aan de hand van hun hielmerk.

-

Dit is een hele oude, zonder hielmerk, maar met een bewerkte steel. Hij is gemaakt tussen 1650 en 1700.

-

-

Deze heeft, als je goed kijkt, een 28 met een kroontje erop. Dat is geen hielmerk maar een reliefmerk.

Hij is gemaakt tussen 1725 en 1750 in Gouda, door Willem van Hengst.

-

-

-

Deze heeft ook een reliefmerk. Het kereltje staat bekend als 'Job op de mesthoop' en daarmee konden P en F deze pijpenkop dateren tot 1740.

Ik vraag me dan weer af wat Job deed op die mesthoop. En waarom hij geen kleren aan had. En of zijn moeder eigenlijk wel wist dat hij daar was.

Maar dan vindt Frank dat ik te ver doordenk, en dan rollen zijn ogen zo hard dat hij zijn hersenen kan zien.


Dit is de oudste die hij heeft gevonden. Op de achterkant staat 'EB':

'Het hielmerk EB is door de Amsterdamse pijpenmaker Edward Bird op tabakspijpen gezet. Van Edward Bird is bekend dat hij van oorsprong uit het Engelse Surrey afkomstig is. Edward Bird is in 1665 overleden.'

-

En dit het het absolute klapstuk van zijn verzameling. Oh, hij danste rondjes door de keuken toen hij deze onder de kraan hield, voorzichtig het vuil opzij veegde en zag wat voor schat er onder de modder tevoorschijn kwam:

‘Het merk Verenigde Oost-Indische Compagnie, al dan niet voorzien van de letter A van de Amsterdamse VOC kamer, is alleen in Gouda gemaakt. Op 29 juni 1723 doet Abraham van den Broek zijn gildenproef en kiest het compagnieswapen met de letter A als hielmerk’.


Een VOC pijp! Ik ging ook mee dansen. Want jemig, HOE COOL IS DAT?!